Narval iklim araştırması 2.000’den fazla veri sağladı
Narval iklim araştırması, Doğu Grönland’ın ulaşılması zor fiyortlarında sıcak Atlantik suyunun buzulların altındaki derin bölgelere kadar ilerlediğini gösterdi. Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmada, altı narvala uydu vericileri takıldı ve hayvanların 2017-2020 arasında sağladığı veriler değerlendirildi.
Araştırmacılar, bu süreçte sıcaklık ve tuzluluk başta olmak üzere 2.000’den fazla gözlem elde etti. Veriler, daha sıcak Atlantik kökenli suyun bölgedeki fiyortlara nüfuz ederek buzul erimesini yoğunlaştırdığını gösterdi.
Gemilerin ulaşmakta zorlandığı derinliklerden ölçüm
Doğu Grönland’daki sert hava ve deniz koşulları, bölgede düzenli oşinografik ölçüm yapılmasını pahalı ve zor hâle getiriyor. Geleneksel yöntemde araştırma gemilerindeki ekipler su sütunundan örnek alarak tuzluluk verisi topluyor.
Elektronik sensörler de kullanılabiliyor, ancak bunların kullanımı genellikle suların açık olduğu yaz dönemiyle sınırlı kalıyor. Buzkıran gemileri ise hem az sayıda hem de yüksek maliyetli. Buzullardan kopan büyük buz parçalarının yakınında çalışmak, gemi mürettebatı açısından da risk taşıyor.
Narvallar, doğal dalış yetenekleri sayesinde 1.500 metrenin üzerindeki derinliklerden ölçüm sağladı. Hayvanlar sıcaklık, tuzluluk, derinlik ve konum verileri kaydetti. Bu veriler daha sonra potansiyel yoğunluk ölçüsüne dönüştürüldü; suyun Atlantik ya da kutup kökenli olup olmadığı bu ölçü üzerinden belirlendi.
| Çalışmanın kapsamı | Bilgi |
|---|---|
| Takip edilen narval sayısı | Altı |
| Veri toplama dönemi | 2017-2020 |
| Toplanan gözlem sayısı | 2.000’den fazla |
| Ulaşılan dalış derinliği | 1.500 metrenin üzeri |
| Önemli bulgu | Atlantik kökenli suyun Scoresby Sound fiyort sisteminde buzulların derin altında tespit edilmesi |
| Tespit edilen uzaklık | Yaklaşık 350 kilometre içeride |
Atlantik suyu, Scoresby Sound’da buzulların derin altında görüldü
Çalışmanın temel bulgularından biri, Atlantik kökenli suyun Scoresby Sound fiyort kompleksinde buzulların derin altında tespit edilmesi oldu. Bu su, yaklaşık 350 kilometre içeride belirlendi.
Doğu Grönland’daki buzulların erimesiyle ortaya çıkan tatlı su, iki büyük Arktik akıntısına katkı sağlıyor. Bunlardan biri olan Doğu Grönland Akıntısı, Atlantik Meridyonal Devrilme Dolaşımı’nın (AMOC) önemli düzenleyicilerinden biri olarak tanımlanıyor.
Bilim insanları, AMOC’nin bir gün çökmesi hâlinde Avrupa kışlarında güçlü bir soğumanın görülebileceğine inanıyor. Bu nedenle Doğu Grönland sularındaki “Atlantikleşme” sürecinin daha iyi anlaşılması gerekiyor. Ancak araştırma, AMOC’nin çökeceğini ya da bu çalışmadaki bulguların doğrudan böyle bir sonucu kanıtladığını söylemiyor.
Narvallar aynı bölgelere tekrar dönüyor
Araştırmacılar geçmişte foklar, beluga balinaları ve Grönland balinaları gibi başka deniz memelilerinden de yararlandı. Narvalların öne çıkan yönü ise aynı bölgelere geri dönmeleri oldu. Bu davranış, bilimsel çalışmalar için gerekli olan zaman içindeki tekrarlı ölçümlerin toplanmasına yardımcı oluyor.
Grönland Doğal Kaynaklar Enstitüsü’nden çalışmanın ilk yazarı Mads Peter Heide-Jorgensen, yöntemin tamamen yeni olduğunu belirtti. Çalışmanın yazarları, narvallarla kurulan bu ortaklığın oşinografik araştırmalarda yenilikçi yaklaşımların kullanımını gösterdiğini ifade etti.
Yine de hayvanların insanlarla etkileşimden hoşlandığı söylenemez. Narvalları ağla yakalama ve cihazı takma işlemi yaklaşık 20 dakika sürüyor. Heide-Jorgensen, bu kısa ve stresli sürecin ardından hayvanların normal davranışlarına döndüğünü belirtti. Vericiler de sonunda kendiliğinden düşüyor.
Araştırmanın dikkat çektiği bir başka nokta, narvalların iklim değişikliğinden olumsuz etkilenen türler arasında yer alması. Isınan iklimin yaşam alanlarını azalttığı, soğuk sulara yakın kalabilmek için zamanla daha kuzeye gitmek zorunda kalabileceklerinin öngörüldüğü aktarıldı.
