Y kromozomu kaybı normal dokuda erken bir işaret olabilir
Arizona Üniversitesi Kanser Merkezi’nden Dr. Dan Theodorescu’nun başlattığı araştırma, Y kromozomu kaybı görülen erkek dokularının kanser gelişimine yatkın bir ortam oluşturabileceğini ortaya koydu. JCI Insights’ta yayımlanan çalışma, bu değişimin yalnızca tümör hücrelerinde değil, normal görünen ve tümöre komşu dokularda da saptanabildiğini gösteriyor.
Erkeklerdeki hücreler normalde bir X ve bir Y kromozomu taşır. “Y kaybı” olarak tanımlanan genetik değişimde ise kandaki bir bağışıklık hücresi Y kromozomunu kaybeder. Yaş ilerledikçe daha sık görülen bu durumun hastalık riskleriyle ilişkisi daha önce de incelenmişti.
Yeni çalışmada araştırmacılar, Y kromozomu kaybını 11 büyük insan organındaki normal, kanser öncesi ve kötü huylu dokularda sistematik biçimde değerlendirdi.
405 kişiden alınan 1.000 doku örneği incelendi
Ekip, 405 erkekten alınan 1.000 doku örneğini otomatik floresan görüntüleme sistemiyle analiz etti. Araştırmada 4,3 milyondan fazla hücre çekirdeği incelendi ve Y ile X kromozomlarının oranı ölçüldü.
Theodorescu, tümöre yakın ancak normal görünen dokularda da Y kromozomu kaybına rastlanmasının, kanser oluşumunun erken belirtilerinden biri olabileceğini düşündürdüğünü belirtti.
Araştırmacılar bu durumu, normal dokuda kanser gelişimi için elverişli bir genetik hassasiyet alanı oluşturan “preneoplastik alan etkisi” olarak tanımlıyor. Bu, dokunun henüz kanserli görünmemesine rağmen genetik açıdan daha kırılgan bir yapıya sahip olabileceği anlamına geliyor.
Mesane dokusunda kaybın kanserle birlikte arttığı görüldü
Çalışmanın bir bölümünde, kanser ameliyatı sırasında çıkarılan mesane dokularının ayrıntılı haritaları oluşturuldu. Bu haritalar, Y kromozomu kaybının normal mesane dokusundan erken anormal hücrelere ve ardından kansere doğru arttığını gösterdi.
Normal görünen dokulardaki Y kromozomu kaybının en yüksek olduğu kanser türleri şunlardı:
| Kanserin görüldüğü organlar |
|---|
| Kolon |
| Rektum |
| Yemek borusu |
| Pankreas |
| Akciğer |
Theodorescu, Y kromozomu kaybının kansere yaklaştıkça yükselen bir eğim gibi değerlendirilebileceğini ifade etti. Araştırmacılara göre bu eğilim, gelecekte küçük bir kanseri doğrudan yakalayamayan biyopsilerde doktorların şüpheli bir durumu fark etmesine yardımcı olabilir.
Önceki çalışmalar bağışıklık sisteminden kaçışla ilişki kurmuştu
Theodorescu’nun önceki araştırmaları, kanser hücrelerindeki Y kromozomu kaybının bu hücrelerin bağışıklık sisteminden kaçmasına katkı sağlayabildiğini incelemişti. Bu mekanizma, Y kromozomu kaybının karsinomlarda daha yüksek ölüm oranlarıyla neden ilişkilendirildiğine dair bir açıklama sunmuştu.
Yeni araştırma ise Y kromozomu kaybının yalnızca gelişmiş kanser hücrelerinde değil, tümör oluşumundan önce normal görünen dokularda da bulunabildiğine işaret ediyor. Ancak çalışmanın bulguları, Y kromozomu kaybının tek başına kanser gelişeceğini gösterdiği anlamına gelmiyor.
