James Webb Uzay Teleskobu (JWST), 12,5 milyar ışık yılı uzaklıktaki bir galakside, aynı sistem içerisinde yer alan üç süper kütleli kara deliği görüntüledi. Evrenin bebeklik dönemine ait veriler sunan bu keşif, gökbilimcilerin daha önce benzer bir yapıyı bu kadar uzak bir mesafede gözlemleyemediğini ortaya koydu.
Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, tespit edilen galaksi üç adet aktif süper kütleli kara deliğe ev sahipliği yapıyor. Görüntülenen kara deliklerden ikisinin birbirine çok yakın olduğu ve birleşme aşamasında bulunduğu belirtiliyor.
Erken evrende üçlü sistem tespiti
Max Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü’nden araştırmacı Hannah Ubler, bugüne kadar sadece yakın galaksilerde kara delik çiftlerinin veya üçlülerinin gözlemlendiğini ifade etti. Bu kadar uzak bir mesafeden böylesine bir sistemin daha önce görülmemiş olması dikkat çekiyor.
Söz konusu galaksiden gelen ışık, Büyük Patlama’dan yaklaşık bir milyar yıl sonra yola çıkmış durumda. Normal şartlarda devasa kara deliklerin bu boyutlara ulaşması için milyarlarca yıl geçmesi gerekirken, evrenin erken dönemlerinde bu yapıların görülmesi bilimsel tartışmaları beraberinde getirdi. Ubler, bu devlerin erken dönemlerde büyümeye başladığı varsayımının artık doğrudan gözlemlenebilir hale geldiğini vurguladı.
Gözlemde James Webb teknolojisinin etkisi
Bu keşfin, önceki nesil teleskoplarla gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı belirtiliyor. Teksas Üniversitesi’nden gökbilimci Steven Finkelstein, Hubble Uzay Teleskobu’nun bu galaksiyi sadece bulanık bir leke olarak görebileceğini ve içindeki kara delikleri ayırt edemeyeceğini ifade etti.
James Webb Uzay Teleskobu’nun gelişmiş yakın kızılötesi spektrografı sayesinde, ışığın farklı dalga boyları ayrıştırılarak saniyede binlerce kilometre hızla hareket eden hidrojen gazları tespit edilebildi. Finkelstein, bu denli şiddetli gaz hareketlerine neden olabilecek tek gücün, süper kütleli kara deliklerin muazzam çekim kuvveti olduğunu belirtti.
Kara deliklerin kütleleri ve konumları
Araştırmacılar, keşfedilen üç kara deliğin kütlelerini hesaplayabildi. İki kara deliğin birbirine doğru çekildiği netleşirken; üçüncü kara deliğin gelecekte bu birleşmeye dahil olabileceği veya geçmişteki bir çarpışma sonucu sistemin dışına itilmiş olabileceği tahmin ediliyor.
| Kara Delik Tanımı | Tahmini Kütle (Güneş Kütlesi) |
|---|---|
| En küçük kara delik | 600 bin |
| En büyük kara delik | 80 milyon |
Büyüme süreçlerine dair bilimsel teoriler
Max Planck Enstitüsü’nden araştırmacı Giovanni Mazzolari, bu devasa nesnelerin bu kadar kısa sürede nasıl oluştuğuna dair mevcut teorilerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bilim insanları, kara deliklerin büyüme mekanizması üzerine üç ihtimal üzerinde duruyor:
- Kara deliklerin evrenin erken dönemlerinde çok ağır bir şekilde doğmuş olması,
- Çevredeki madde ve yıldızları yutarak yüksek hızda büyümeleri,
- Sürekli olarak birbirleriyle çarpışıp birleşerek devasa boyutlara ulaşmaları.
James Webb Uzay Teleskobu’nun, önümüzdeki süreçte evrenin sınırlarından benzer keşifler yapması bekleniyor.
