Çin’in Siçuan eyaletindeki Sanxingdui kazılarında bulunan yaklaşık 3 bin yıllık balta biçimli bir silahın, meteorit demirinden yapıldığı belirlendi. Bölgedeki en eski Tunç Çağı meteorit demir buluntusu olarak tanımlanan eserin, yapılan analizler sonucunda o dönemde üretilen metallerden farklı özelliklere sahip olduğu tespit edildi.
Yaklaşık 20 santimetre uzunluğundaki silah, kazı alanındaki bir çukurun güney duvarında dikey biçimde gömülü halde bulundu. Arkeologlar tarafından toprakla birlikte laboratuvara taşınan eserin metal yapısı üzerinde yapılan incelemeler, malzemenin uzay kökenli olduğunu ortaya koydu.
Metalin içeriği ve meteorit kökeni
Asian Archaeology dergisinde yayımlanan analizlere göre, silahın içeriği Sanxingdui kültürünün o dönemde kullandığı metallerden farklılık gösteriyor. Yapılan incelemelerde metalin ağırlıkça büyük bir kısmını demir ve nikel oluşturuyor.
Eserde tespit edilen element oranları şu şekilde:
| Element | Tespit Edilen Yaklaşık Oran |
|---|---|
| Demir | %90 |
| Nikel | %7,41 – %20 arası |
Elektron mikroskobu ile yapılan ileri incelemelerde, nikel oranının bazı ölçümlerde yaklaşık %20 seviyelerine ulaştığı bildirildi.
Metalin uzaydan geldiği nasıl anlaşıldı?
Araştırmacıların metalin meteorit kökenli olduğunu belirlemesinde iki temel faktör öne çıkıyor: Metalin homojen yapısı ve tane yapısı.
Bilim insanlarına göre, metal içerisindeki homojen dağılımın Geç Shang Hanedanlığı dönemindeki mevcut metal işleme yöntemleriyle elde edilmesi oldukça güç bir işlem. Ayrıca metalin tane yapısı incelendiğinde; bu yapının Dünya yüzeyindeki üretim süreçlerinden ziyade, uzaydaki son derece yavaş soğuma süreçleriyle uyumlu olduğu saptandı.
Tunç Çağı’nda demir kullanımı ve tarihsel önem
Sanxingdui kültürünün geliştiği yaklaşık MÖ 1600 ile 1050 arasındaki dönemde metal üretimi temel olarak bronz üzerine kuruluydu. Bakır ve kalayın birleşimiyle elde edilen bronz, bölgedeki ritüel eşyaların yapımında kullanılıyordu.
Çin’de demir eritme teknolojisinin yaklaşık MÖ 800 civarında yaygınlaşmaya başladığı belirtiliyor. Bu bağlamda, 3 bin yıllık bir eserde demir kullanımının tespit edilmesi ve malzemenin meteorit kökenli çıkması, buluntuyu dönemin diğer eserlerinden ayırıyor.
Sichuan Üniversitesi’nden Haichao Li liderliğindeki araştırma ekibi, bu silahı Güneybatı Çin’de bulunan en eski Tunç Çağı meteorit demir eseri olarak tanımladı. Çalışmanın, bölgenin metalürji kayıtlarındaki boşlukları doldurması ve erken dönem demir kullanımına dair yeni veriler sağlaması bekleniyor.
Sanxingdui kazılarında binlerce obje gün yüzüne çıkarıldı
Siçuan eyaletindeki Sanxingdui alanında yaklaşık 10 yıldır süren kazılarda; bronz maskeler, fildişi ve yeşimden yapılmış aletler gibi binlerce ritüel obje bulundu. Balta biçimindeki bu yeni metal eser, malzeme yapısı nedeniyle mevcut buluntular arasında farklı bir konumda yer alıyor.
